Aprendizaxe ao longo da vida

 Aprendizaxe ao longo da vida. Caderno 3

As persoas nunca deixamos de aprender. A cuestión é se decidimos facelo de maneira consciente ou inconsciente.

Hai un momento na vida no que deixamos de preguntarnos que queremos aprender. De pequenas, cada día é un descubrimento; aprendemos a falar, a camiñar, a ler, a escribir, a relacionarnos, a adolescencia é unha etapa nova che a de novas miradas e formas de entender a vida e a xuventude tamén convértese nun momento da vida de comezo de eleccións e decisións, sen embargo chega un momento no que semella que aprender remata cando recibimos un título, aprobamos unha oposición ou conseguimos un emprego. E a medida que imos cumprindo anos, parece estenderse esa idea de “a mis anos que vou aprender”.

Hoxe en día pódese xa afirmar que aprender non forma parte dunha etapa da vida, aprender é unha maneira de vivir.

A vida está chea de primeiras veces.

Primeiros pasos. Primeira amizade. Primeiro amor. Primeira parella. Primeiro emprego. Primeira convivencia. Primeira filla. Primeiro fillo. Primeiro despedimento. Primeira enfermidade. Primeira vez que coidamos dun familiar. Primeira xubilación. Primeira vez que usamos Intelixencia Artificial. Primeiro día conducindo.

Cada unha destas situacións teñen en común que nos invitan a aprender, unhas veces de forma forzosa, outras a aprendizaxe pasa desapercibida e noutras dámonos conta unha vez rematada a experiencia. A vida cambia e, evoluciona e, cada cambio, cada evolución e, cada momento do día convértenos de novo en aprendices.

Durante moito tempo entendemos a aprendizaxe como algo que sucedía nun momento concreto da vida e, sobre todo, nun lugar concreto: a escola, o instituto ou a universidade, mostrándonos a idea de que a aprendizaxe era unha etapa previa e necesaria para comezar a vivir e a partir de ese momento, comezar a tomar decisións.

O noso día a día móstranos outra realidade, a vida non deixa de propoñernos situacións novas, retos inesperados e decisións para as que non sempre estamos preparados e cada unha delas esixe construír novos coñecementos, desenvolver novas habilidades e revisar o que xa sabiamos. Aquelo que coñecemos como aprendizaxe significativo.

Onde hai vida, hai aprendizaxe. Aprender non consiste só en adquirir información; aprende consiste en ter capacidade para adaptarse, comprender, decidir, relacionarse e seguir medrando como persoas.

Cando un neno aprende a ler dicimos que está aprendendo, cando unha persoa adulta aprende a coidar dun familiar dependente, convivir cun diagnóstico, educar unha filla raramente empregamos a palabra aprendizaxe. E, con todo, tamén se está aprendendo, estamos aprendendo de forma continua e constante.

E se seguimos aprendendo durante toda a vida, por que seguimos falando da aprendizaxe coma se rematase ao saír da escola, do centro de estudios ou da universidade?

Durante moito tempo identificábase aprender con estudar. Hoxe sabemos que aprender tamén é transformarnos ao longo da vida. A aprendizaxe non remata cando termina o tempo de estudio, remata o día que deixamos de mirar o mundo con curiosidade. A aprendizaxe prodúcese ao longo de toda a vida e esta forma de mirar a vida está tamén moi relacionada co benestar persoal, físico, social e emocional; ampliamos os nosos recursos, alimentamos a nosa mente e sentímonos mellores persoas con maior capacidade para desfrutar e manter o pensamento activo.

E que achega a Pedagoxía a todo isto?

Onde hai cambio, hai aprendizaxe e onde hai aprendizaxe, hai Pedagoxía.

O que achega a Pedagoxía é comprender o proceso para melloralo. Axúdanos a saber como aprendemos, como inflúen os contextos, como acompañamos os cambios ou  como deseñamos experiencias de novas aprendizaxes.

Non aprende do mesmo xeito unha persoa que comeza no seu primeiro emprego que unha familia que afronta un diagnóstico, unha empresa que incorpora intelixencia artificial ou unha persoa maior que decide volver a estudar. Cada proceso require comprender quen aprende, desde onde aprende e que condicións favorecen esa aprendizaxe. Esa é, precisamente, a mirada pedagóxica profundamente vinculada ao deseño do proceso.

Aprender ao longo da vida non depende só da vontade, depende tamén de que existan oportunidades, metodoloxías e persoas capaces de acompañar ese proceso.

E ti, de que es aprendiz neste momento da túa vida?