A sociedade que educamos: unha mirada pedagóxica aos desafiuzamentos
 |
| Cartaz do Sindicato de Inquilinas e Inquilinos de Madrid |
Unha noticia que non pode quedar só na noticia
Maricarmen
87
anos.
Discapacidade.
Deshaucio
da súa casa o mércores 23 de setembro,
casa na que leva residindo 71 anos. Entrou a policía na que deixou de ser súa
casa e foi asistida polos servizos sanitarios.
Ingreso
no hospital.
Deshumanización.
Desde o hospital e a través do “Sindicato de Inquilinas” escoitamos a súa voz
“No
he logrado defender mi casa, pero sí he luchado para que los demás aprendan a
luchar por la suya”.
Manifestacións
e acampada na Porta do Sol de Madrid desde o día 26 de setembro.
Non
ten nestes intres que escribo, alternativa residencial.
Problema
serio coa vivenda en España.
¿Que nos di o caso de Maricarmen sobre a sociedade na que vivimos?
Neste
desafiuzamento, que se fixo público e visible en tempo e forma, hai unha cuestión
de vivenda e hai tamén un procedemento administrativo e xudicial no que ningunha forza política foi quen de dar resposta. É un habitual esquecerse
que detrás de todo proceso xudicial hai persoas, historias de vida, redes de contacto,
situacións de vulnerabilidade e unha sociedade que ten que decidir como
responde ante esta realidade.
Nesta
ocasión a sociedade responde, apoia, convoca manifestacións e expón unha
problemática que vimos arrastrando anos e anos nas que quero destacar que as situacións de vulnerabilidade non aparecen de
repente e, tamén aquí hai que por o foco.
Unha persoa de 87 anos non chega a unha situación de vulnerabilidade no momento do desafiuzamento e tampouco chegan outras moitas persoas e familias que son desaloxadas ou mesmo xa non teñen vivenda.
Hai unha traxectoria vital detrás
asociadas a múltiples dificultades añadidas sobre as que as políticas sociais deben traballar para
soster e dotar de novas capacidades, as sociedades non evolucionan positivamente se non se teñen en conta a
todas as súas persoas integrantes.
Macroempresas e os chamados fondos buitres e persoas tenedoras dunha parte importante do mercado inmobiliario, que empregan a vivenda como especulación, con ou sen persoas inquilinas, aloxándoas do dereito de desfrutar do acceso á mesma, é tamén unha forma de xerar vulnerabilidade nas persoas e nos espazos e contornas nas que se producen estos feitos.
Un desafiuzamento permite observar como unha sociedade trata ás persoas e como incrementa a súa vulnerabilidade, Maricarmen atopábase xa nunha situación de vulnerabilidade e o desafiuzamento incrementou esa vulnerabilidade. O ingreso hospitalario vai encargarse estes días de atender a súa saúde pero non pode atender a súa vida. E esta vulnerabilidade non é ter que vivir de apoios económicos por non ter ingresos xérase pola existencia dun modelo capitalista abusivo que por querer facer negocio do negocio e obter maior rédito económico permítese o luxo de lanzar a rúa ás persoas.
Cando o beneficio económico ocupa o centro, a persoa
acaba converténdose nunha cifra, nun contrato ou nunha oportunidade de negocio, e aquí tamén estamos falando dos valores que se instauran nunha sociedade e de cómo a empatía vaise reducindo ata deixar de ser.
A
sociedade que estamos construíndo parece ir deixando de lado valores que
durante moito tempo trataron de velar pola convivencia e o bo trato. O respecto
as persoas e os apoios veciñais tamén forman parte dos valores e non podemos
esquecer que os valores tamén se aprenden e se practican, se ben as tensións
propias dunha sociedade e os discursos que a rodean están contribuíndo a
segregar unha sociedade e dividir a súa opinión e con elo a sociedade perde, os
valores se decoloran e gaña o capital e o mundo económico e os privilexios e as
persoas privilexiadas gañan e perden,unha perda tasada en valores sociais.
Onde
queda a dignidade? A persoa debe situarse por riba do procedemento e unha
sociedade debe estar preparada a través dos servizos sociais para dar resposta
as necesidades sociais.
Onde
atopamos a inclusión? A participación real na sociedade é un dereito e unha
sociedade sólida debe prepararse para abordar as diferencias desde debates
construtivos que sumen respostas e aporte recursos. A diferenza non é un
problema é unha realidade.
Onde
situamos os coidados? Os coidados teñen que convertese nunha responsabilidade
compartida e non deben quedar de forma exclusiva no ámbito familiar. Unha
sociedade que non aporta recursos aos coidados, exclúe, limita, mantén os
estereotipos de xénero e contribúe a xerar novamente, situacións de
vulnerabilidade. A vulnerabilidade non é un requisito co que se nace, todas as
persoas podemos converternos en persoas vulnerables ao longo do noso desenvolvemento.
Educar
para unha sociedade que coida
A
educación non pode preparar persoas para vivir nunha sociedade que despois non
saben transformar.
A
vivenda contribúe ao arraigo social, creces onde resides, coñeces a veciñanza,
mercas nas tendas de barrio, os centros escolares, asistes o centro médico de
referencia. É o lugar no que habitas, xeras vínculos, xurde o sentimento de
pertenza, fas comunidade, mantés relacións e hai unha continuidade na vida
cotiá.
Educar para
convivir. Aprender a recoñecer a outra persoa, a diversidade da súa
vidas e recoñecer as situacións de vulnerabilidade contribúen a convivencia.
Educar para participar. As persoas
maiores son persoas con historia, identidade, capacidade de decisión, vínculos
e teñen dereito a continuar participando na comunidade.
Educar para coidar. Os coidados teñen
unha dimensión comunitaria e social.
Discapacidade
e vulnerabilidade: dúas realidades que non deberían reducir á persoa
A
discapacidade forma parte da realidade da persoa e non debería converterse na
definición da persoa. A vulnerabilidade non está unicamente na persoa, está nas
contornas, nas barreiras que existen e nos apoios dispoñibles.
Onde
están as pedagogas e os pedagogos ante estas realidades?
Moitos
dos problemas sociais non son exclusivamente educativos, pero case todos teñen
unha dimensión educativa.
- Prevención da exclusión e intervención socioeducativa.
- Acompañamento ao longo da vida e no avellentamento.
- Inclusión, participación e comunidade.
- Deseño, desenvolvemento e avaliación de programas e políticas socioeducativas.
A
pedagoxía non resolve un problema de vivenda pero sí contribúe a analizar,
previr e acompañar moitas das situacións de exclusión que aparecen arredor
dela. Tamén forma parte das políticas que deben ter en conta as características sociais e darlle vida as motivos de facer política.
Un
desafiuzamento é un feito xurídico, económico e social e tamén é un espello da
sociedade que estamos construíndo. A mirada pedagóxica permite ir máis alá do
feito concreto para observar como
educamos as persoas, para que sociedade as estamos educando e que sociedade
estamos construíndo a través da educación.
Pensar a educación tamén é pensar a sociedade.
E pensar a sociedade é decidir que lugar queremos que ocupen nela todas as
persoas, tamén cando a vida as sitúa nunha situación de maior vulnerabilidade.
Non
hai realidade social allea á educación.
Ningún comentario:
Publicar un comentario